Cờ vua Việt Nam và nỗi buồn mang tên Elo

 Việc kỳ thủ ít có cơ hội tham dự các giải tính Elo khiến cho vị thế của cờ vua Việt Nam bị đánh giá thấp hơn so với thực lực.

Liên đoàn cờ vua thế giới (FIDE) xếp hạng các nền cờ dựa trên Elo trung bình của 10 kỳ thủ hàng đầu (gọi tắt là Elo trung bình). Việt Nam đang đứng thứ 38 theo bảng điểm tháng 2/2019, với Elo trung bình 2.514. Vị trí cao nhất của Việt Nam là thứ 32, vào tháng 1/2012. Để lập kỷ lục mới theo bảng điểm hiện tại, mỗi kỳ thủ trong top 10 Việt Nam phải có thêm hơn 30 Elo, vượt qua Bulgaria (2.544) ở vị trí 31. Đó là đòi hỏi khó khăn.

Nếu dựa trên số kỳ thủ có danh hiệu, Việt Nam đứng thứ 34 với 151 kiện tướng (Master). Năm 2017, Trần Tuấn Minh trở thành Đại kiện tướng (Grandmaster - GM) thứ 10 ở Việt Nam. Nhưng con số đó chỉ giúp nền cờ số một Đông Nam Á đứng thứ 42 thế giới.

Việt Nam thường đứng ngoài top 30 thế giới, nhưng ba lần vào top 10 Olympiad cờ vua. Ảnh: BCO.

Từ Elo đến danh hiệu, Việt Nam chỉ đứng trong top 40. Nhưng chúng ta đã ba lần (2008, 2012, 2018) vào top 10 Olympiad cờ vua – giải lớn nhất làng cờ. Thành tích đó giống như việc đội tuyển bóng đá Hàn Quốc (vị trí trung bình là 40 FIFA từ 1993 đến nay) ba lần vào tứ kết World Cup. Có nhiều sai số trong so sánh này, nhưng việc ba lần đạt thành tích cao ở Olympiad cho thấy cờ vua Việt Nam đang ở đâu đó cao hơn thứ tự FIDE.

Hai thước đo đầu về cơ bản không khác nhau nhiều. Để tăng Elo hay đạt danh hiệu cao hơn, kỳ thủ cần thi đấu thường xuyên và có kết quả tốt. Đó là hạn chế ở làng cờ Việt.

Theo thống kê trên Fide.com, lúc này Việt Nam chỉ có ba giải cờ vua thuộc hệ thống FIDE trong năm 2019. Hai trong ba giải là HDBank Master và HDBank Challenger. Đây là hai giải thuộc hệ thống giải cờ vua quốc tế HDBank, được tổ chức lần đầu năm 2011. Bảng Master dành cho kỳ thủ có Elo trên 2.000, còn bảng Challenger dành cho kỳ thủ có Elo dưới 2.100. Còn lại là giải phong trào tính Elo hiếm hoi đang diễn ra tại Hà Nội. Trong nhóm quốc gia đứng thứ 21 đến 40 của FIDE, chỉ có Moldova – đất nước 3,5 triệu dân - ít giải hơn Việt Nam. Một số nước có đến hơn trăm giải như Áo (112), Slovakia (119), Đan Mạch (317) và Italy (700).

Số giải tính Elo hạn chế khiến một số kỳ thủ top 10 không thi đấu thường xuyên. Kể từ tháng 5/2017, GM Từ Hoàng Thông, GM Nguyễn Anh Dũng và Đào Thiên Hải chỉ đánh lần lượt 18, 29 và 31 ván tính Elo, chín trong số đó là ở HDBank Master 2018. Không riêng cựu binh, tình trạng tương tự còn xảy ra với kỳ thủ trẻ hoặc ở độ chín. Trong thời gian đó, Kiện tướng quốc tế (IM) Lê Tuấn Minh và GM Nguyễn Ngọc Trường Sơn chỉ đánh 33 và 40 ván.

Những kỳ thủ trẻ như Lê Tuấn Minh cần được thi đấu nhiều hơn ở những giải như HDBank để cải thiện Elo. 

Trung bình, Trường Sơn chỉ đánh hai ván tính Elo mỗi tháng. Tần số đó chưa đủ lớn để cải thiện Elo. Nhưng ở đấu trường Olympiad, kỳ thủ người Kiên Giang lại hai lần đoạt HC vàng cá nhân bàn hai (2014 và 2018). Hiệu quả thi đấu (rating performance) của anh lần lượt là 2.843 và 2.804 – vượt xa Elo thực tế.  Trường Sơn là ví dụ điển hình cho thấy trình độ của kỳ thủ Việt Nam thường cao hơn Elo.

Thành tích quan trọng hơn Elo. Nhưng Elo lại là tiêu chí quan trọng để kỳ thủ được làng cờ thừa nhận, giúp họ dự những giải lớn. Quang Liêm vừa tuột vé dự hệ thống giải Grand Prix 2019 chỉ vì kém Nikita Vitiugov ba điểm Elo trung bình năm 2018. Trường Sơn cũng nỗ lực cải thiện Elo để dự Grand Swiss 2019, quy tụ 100 kỳ thủ hàng đầu. HDBank Master là cơ hội để kỳ thủ 29 tuổi tiến gần mục tiêu. Lê Tuấn Minh hay Nguyễn Anh Khôi cũng cần thi đấu thường xuyên hơn ở những giải tính Elo, để trở thành Đại kiện tướng.

Việc tự bỏ tiền dự những giải mở ngoài nước tương đối khó khăn với các kỳ thủ, nên những giải đấu như HDBank cần được nhân rộng tại Việt Nam.

Theo Vnexpress

 

CHI TIẾT

Cờ vua Việt Nam mỏi mòn chờ lứa kế cận

 "Tre già nhưng măng chưa mọc" có thể thành thực trạng của cờ vua Việt Nam trong vài năm tới, nếu tình hình hiện tại không được cải thiện.

Theo bảng thứ tự Liên đoàn Cờ vua Quốc tế (FIDE) tháng 3/2022, Việt Nam rơi xuống vị trí 58, ngay sau Philippines và Indonesia. Đây là vị trí thấp nhất của cờ vua Việt Nam, từ khi FIDE bắt đầu xếp thứ tự các liên đoàn thành viên tháng 2/2015. Việt Nam cũng lần đầu mất vị trí số một Đông Nam Á theo bảng này, khi rơi xuống thứ ba khu vực.

Quang Liêm không còn xuất hiện trong top 100 của Liên đoàn cờ vua thế giới FIDE, do anh không chơi cờ tiêu chuẩn hai năm qua. Ảnh: GCT

Thứ tự các quốc gia trên FIDE được xếp theo Elo trung bình của 10 kỳ thủ hàng đầu, với Việt Nam là 2.418 Elo. Việt Nam rơi 17 bậc trong 12 tháng, phần nhiều vì các kỳ thủ mạnh bị gạch tên khỏi danh sách do không thi đấu cờ tiêu chuẩn trong hai năm qua. Lê Quang Liêm (2.709) bận công việc huấn luyện cờ vua trường Webster, Mỹ, Nguyễn Ngọc Trường Sơn (2.641) không dự giải quốc gia - đấu trường trong nước duy nhất tính Elo, còn Nguyễn Anh Khôi (2.520) tập trung học đại học. Do giải cờ vua HDBank cũng bị hoãn vì Covid-19 hai năm qua, các kỳ thủ cũng không có cơ hội cải thiện Elo từ những đối thủ quốc tế.

Thứ bậc FIDE không phải thước đo quan trọng để đánh giá nền cờ vua của một đất nước, khi đó chỉ là những con số trên giấy. Tại Olympiad cờ vua gần nhất tại Batumi, Georgia năm 2018, Việt Nam vẫn đứng thứ 10 toàn đoàn, trong đó có vị trí thứ 7 với nội dung nam. Trường Sơn cũng gây ấn tượng khi lần thứ hai đoạt HC vàng cá nhân bàn hai. Olympiad cờ vua được coi là Olympic của làng cờ, và cũng là giải cờ vua quy mô lớn nhất thế giới.

Nhưng cũng không thể phủ nhận cờ vua Việt Nam đang phải đối mặt nhiều khó khăn. SEA Games 2019 là lần đầu tiên cờ vua Việt Nam không thể đem về HC vàng, sau năm lần môn thi xuất hiện ở đại hội. Trường Sơn và Anh Khôi chỉ về sau Yeoh Li Tian (Malaysia) ở cờ nhanh nam, còn Quang Liêm và Lê Tuấn Minh cũng chỉ đoạt HC bạc và đồng ở cờ chớp. HC vàng hai nội dung cờ nhanh và cờ chớp nữ cũng thuộc về Singapore và Indonesia. Xét về Elo, thất bại của Việt Nam tại SEA Games là bất ngờ lớn, khi Quang Liêm và Trường Sơn là hai kỳ thủ duy nhất ở Đông Nam Á có Elo cờ tiêu chuẩn trên 2.600.

Cờ vua Việt Nam ở đỉnh cao nhiều năm qua chỉ có Quang Liêm thường xuyên được dự các siêu giải, và anh cũng là niềm tự hào của Đông Nam Á. Ngoài Quang Liêm, hiếm có kỳ thủ nào được cọ xát thường xuyên với các kỳ thủ top đầu thế giới. Kỳ thủ số một Việt Nam đã dự năm chặng của hệ giống siêu giải cờ nhanh online Champions Chess Tour, do Vua cờ Magnus Carlsen khởi xướng. Thành tích tốt nhất của anh là á quân Chessable Masters 2021. Ngoài ra, không kỳ thủ Đông Nam Á nào khác được mời dự giải.

Ở tuổi 31, Quang Liêm vẫn còn nhiều thời gian nữa cho đến độ tuổi giải nghệ thường thấy trong cờ vua. Việc kỳ thủ này nhận làm Giám đốc Học viện Cờ vua SPICE, kiêm HLV trường Webster, khiến anh không còn thời gian dự nhiều giải lớn ở bên ngoài Mỹ. Câu hỏi đặt ra là ai đủ sức thay thế Quang Liêm ở những giải lớn tiếp theo?

Anh Khôi từng là niềm kỳ vọng lớn nhất với cờ vua Việt Nam sau Trường Sơn và Quang Liêm. Tuy nhiên, kỳ thủ đã vô địch U12 và U14 thế giới đang có dấu hiệu chững lại trong cờ vua, và dành nhiều thời gian hơn cho học tập. Trần Tuấn Minh (2.533) vừa vô địch quốc gia lần thứ tư, nhưng mục tiêu quan trọng hơn với kỳ thủ 25 tuổi này là cải thiện Elo lên trên 2.600, để có cơ hội dự các giải mạnh ở quốc tế. Kỳ thủ Lê Tuấn Minh (2.514) cũng gây ấn tượng ở những giải cờ chớp trực tuyến, nhưng anh chưa thể hiện được sức mạnh tương tự khi đấu cờ bàn.

Nguyễn Anh Khôi tập trung hơn vào việc học đại học, trong khi những kỳ thủ trẻ hơn anh chưa bộc lộ được tiềm năng tương xứng. Ảnh: Lâm Minh Châu

Cờ vua trẻ Việt Nam cũng chưa cho thấy dấu hiệu khởi sắc khi thi đấu thế giới. Đến nay có tám kỳ thủ Việt Nam vô địch trẻ thế giới, gồm: Đào Thiên Hải (nội dung U16, năm 1993), Nguyễn Thị Dung (U12 nữ, 1994), Hoàng Thanh Trang (U20 nữ, 1998), Nguyễn Ngọc Trường Sơn (U10, 2000), Lê Quang Liêm (U14, 2005), Trần Minh Thắng (U8, 2008), Nguyễn Anh Khôi (U10, 2012 và U12, 2014) và Nguyễn Lê Cẩm Hiền (U8 nữ, 2015). Lần gần nhất Việt Nam có kỳ thủ vô địch trẻ thế giới đã cách đây 7 năm. Ở chuỗi giải trẻ online thế giới 2021, Nguyễn Hồng Nhung và Bạch Ngọc Thuỳ Dương lần lượt về nhì U16 và U18 nữ. Hay Đầu Khương Duy đoạt HC đồng U8 thế giới 2019 là điểm sáng hiếm hoi.

Giải cờ vua quốc gia vừa kết thúc ở Bắc Giang hôm 5/3 cũng cho thấy các kỳ thủ trẻ vẫn chưa cạnh tranh được với đàn anh cho suất trên tuyển. Ở tuổi 14, Từ Hoàng Thông, Đào Thiên Hải và Anh Khôi đều đã vô địch cờ tiêu chuẩn, còn Quang Liêm cũng đoạt HC vàng cờ nhanh. Bên nữ, Hoàng Thị Bảo Trâm hay Phạm Bích Ngọc cũng vô địch quốc gia ở độ tuổi này ở cờ nhanh chớp. Nhưng thành tích tốt nhất của một kỳ thủ U14 tại giải năm nay là vị trí thứ bảy cờ tiêu chuẩn nữ của Nguyễn Hà Khánh Linh. Trần Đăng Minh Quang bất ngờ vô địch cờ chớp ở tuổi 17, nhưng thành tích như vậy vẫn còn hiếm với kỳ thủ trẻ.

Cờ vua Việt Nam đang đứng trước ba giải đấu quan trọng trong năm 2022, là SEA Games, Asiad và Olympiad. Môn cờ vua ở SEA Games gồm 10 nội dung, chia đều 5 nam, 5 nữ, diễn ra ở Quảng Ninh từ 10/5 đến 21/5. Thành phần tham dự của chủ nhà ở nội dung nhanh và chớp nhiều khả năng không khác so với SEA Games 2019. Quang Liêm, Trường Sơn, Lê Tuấn Minh và Trần Tuấn Minh vẫn sẽ là nòng cốt của đội. Do Quang Liêm không thi cờ tiêu chuẩn, Trường Sơn có thể sẽ phải thi hai nội dung. Ở nội dung nữ, suất dự SEA Games có thể vẫn thuộc về các kỳ thủ quen thuộc như Phạm Lê Thảo Nguyên, Nguyễn Thị Mai Hưng, Võ Thị Kim Phụng và Hoàng Thị Bảo Trâm. Quang Liêm và Trường Sơn từng dự SEA Games 2005 ở tuổi 14 và 15, nhưng các kỳ thủ trẻ như vậy hiện tại chưa đủ sức chơi cho đội tuyển.

Tại Asiad tháng 9, cờ vua chỉ có 4 nội dung gồm cờ nhanh cá nhân nam, nữ và cờ tiêu chuẩn đồng đội nam, nữ. Ở Olympiad tháng 7 và 8, Việt Nam sẽ phải nỗ lực bảo vệ thành tích top 10 toàn đoàn với dàn kỳ thủ không khác nhiều so với 4 năm trước.

Việt Nam có thể làm tốt các mục tiêu năm 2022 kể trên, nhưng vấn đề nằm ở dài hạn. Nếu không tính đến Covid-19, Việt Nam cũng chỉ diễn ra ba giải thường xuyên tính Elo, là HDBank, giải quốc gia và giải Hà Nội mở rộng. Do không có nhiều giải tính Elo, Elo của các kỳ thủ Việt Nam chưa được đánh giá đúng thực lực, đặc biệt là với các kỳ thủ trẻ. Cũng vì thế mà các kỳ thủ trẻ Việt Nam mất cơ hội được mời dự các giải quốc tế. Nếu muốn cọ xát, họ sẽ phải bỏ tiền túi ra nước ngoài thi đấu, và không phải kỳ thủ nào cũng có điều kiện làm như vậy. Bởi thu nhập của một kỳ thủ chẳng hạn ở top 100 thế giới cũng không so được với các môn thể thao khác.

Cờ vua Việt Nam có thể nhất toàn đoàn ở SEA Games 31, giành huy chươngAsiad hay đứng thứ bậc cao ở Olympiad. Nhưng ngay cả khi hoàn thành những mục tiêu trên, tương lai của những kỳ thủ trẻ nước nhà vẫn còn nhiều âu lo.

 

CHI TIẾT

Tuấn Minh lần thứ tư vô địch cờ vua toàn quốc

 BẮC GIANG Đại kiện tướng Trần Tuấn Minh giành 8 điểm qua 9 ván cờ tiêu chuẩn để vô địch cờ vua quốc gia 2022.

Ván thắng Đại kiện tướng Nguyễn Đức Hoà chiều 4/3 giúp Tuấn Minh lên ngôi sớm một vòng đấu. Ở ván cuối sáng 5/3, kỳ thủ Hà Nội hoà nhanh Đặng Hoàng Sơn, nhưng vẫn bỏ cách người về nhì Võ Thành Ninh một điểm. Em trai của Tuấn Minh - Trần Minh Thắng - và Đại kiện tướng Nguyễn Văn Huy cùng nhận HC đồng với 6 điểm.

Trần Tuấn Minh trên bục cao nhất nhận giải chiều 5/3 tại Bắc Giang.

Tuấn Minh kiếm được 11 Elo tại giải, nâng Elo của anh lên 2.533. Đây là lần thứ tư Tuấn Minh vô địch quốc gia trong 6 năm qua. Kỳ thủ 25 tuổi chỉ kém thành tích của Đào Thiên Hải và Nguyễn Anh Dũng, với lần lượt 6 và 5 lần vô địch.

Tuấn Minh đang là kỳ thủ số một Việt Nam theo Elo FIDE tháng 3/2022. Kỳ thủ Lê Quang Liêm và Nguyễn Ngọc Trường Sơn có Elo cao hơn Tuấn Minh, nhưng không được xếp thứ bậc FIDE vì đã lâu không thi đấu cờ tiêu chuẩn.

Ở nội dung nữ, Võ Thị Kim Phụng lần đầu vô địch Việt Nam, cũng sớm một ván đấu. Cô toàn thắng 7 ván đầu tiên và đạt hiệu suất thi đấu (rating performance) lên tới 2.821. Điều đó giúp Kim Phụng hoà nhanh ở hai ván cuối cũng đủ để vô địch. Vị trí á quân thuộc về Hoàng Thị Bảo Trâm với 7 điểm. Còn Bạch Ngọc Thuỳ Dương và Nguyễn Hồng Anh về ba với 6,5 điểm.

Giải cờ vua quốc gia 2022 diễn ra từ 24/2 đến 5/3 với ba nội dung: cờ tiêu chuẩn, nhanh và chớp. Kết quả giải đấu này là một trong những tiêu chí lựa chọn kỳ thủ dự SEA Games và Asiad. Môn cờ vua ở SEA Games gồm 10 nội dung, chia đều 5 nam, 5 nữ, diễn ra ở Quảng Ninh từ 10/5 đến 21/5. Mỗi nội dung được cử tối đa hai VĐV, nhưng một VĐV có thể thi đấu ở nhiều nội dung.

 

CHI TIẾT

Kim Phụng đạt hiệu suất thi đấu tương đương Elo 2.821

bẮC GIANG Kỳ thủ Võ Thị Kim Phụng toàn thắng 7 ván đầu ở giải cờ vua quốc gia 2022, với hiệu quả thi đấu (RP) lên tới 2.821.

 

Kỳ thủ Võ Thị Kim Phụng tại giải vô địch Đông Nam Á 2019 cũng tại Bắc Giang. Ảnh: Xuân Bình

 

Ở nội dung chính cờ tiêu chuẩn bắt đầu hôm 28/2, Kim Phụng thắng 7 ván đầu trước Trần Thị Mộng Thu, Đồng Khánh Linh, Nguyễn Thanh Thuỷ Tiên, Hoàng Thị Bảo Trâm, Bạch Ngọc Thuỳ Dương, Nguyễn Thiên Ngân và Nguyễn Hồng Anh. RP của kỳ thủ đội chủ nhà sau 7 ván lên tới 2.821. Hiệu suất thi đấu này ấn tượng với một kỳ thủ, dù là nam hay nữ. Elo của nữ kỳ thủ số một thế giới Hầu Dật Phàm (Hou Yifan) đang là 2.650. RP của Kim Phụng chỉ thấp hơn Elo của một kỳ thủ nam, đó là Vua cờ Magnus Carlsen (2.864).

Đến ván thứ tám chiều 4/3, Kim Phụng hoà nhanh Phạm Thị Thu Hiền để vô địch sớm một ván đấu. Ván hoà khiến RP của Kim Phụng giảm xuống, nhưng cô không quá bận tâm kết quả này, dù giải đấu tính Elo. Đây là chức vô địch đầu tiên của Kim Phụng ở bất cứ nội dung nào tại giải cờ vua quốc gia. "Giải đấu năm nay ít người hơn, lại vướng đại dịch, nên mọi người đều căng thẳng. Chiến thắng này của tôi cũng là may mắn", kỳ thủ 29 tuổi nói với VnExpress.

RP (Rating Performance) là cách tính hiệu quả thi đấu của một kỳ thủ tại giải đấu, dựa vào số điểm kỳ thủ đạt được và Elo của các đối thủ. Rating perfomance thể hiện phong độ của một kỳ thủ ở một giai đoạn nhất định, còn Elo là sức mạnh của kỳ thủ qua các ván đấu trong cả sự nghiệp. Rating performance được tính để xét các chuẩn của FIDE như GM, IM hay WGM. Chẳng hạn kỳ thủ sẽ kiếm một chuẩn GM nếu đạt RP trên 2.600, và gặp ít nhất ba GM tại giải. Giải cờ vua toàn quốc có tính Elo, nên kỳ thủ sẽ được xét chuẩn.

Do kỳ thủ số một Phạm Lê Thảo Nguyên không thi đấu cờ tiêu chuẩn, Kim Phụng là hạt giống số một tại giải với Elo 2.335. Chiến thắng ấn tượng nhất của cô đến ở ván 4 gặp hạt giống số hai Hoàng Thị Bảo Trâm (2.269). Cầm quân trắng, Kim Phụng tận dụng sức mạnh của quân nặng ở hàng 7, bằng cách thí tượng và xe. Chiến thắng của Kim Phụng cho thấy tầm quan trọng của xe và hậu trắng khi được đặt ở hàng 7.

Thế cờ sau 23...Bc6. Bảo Trâm không ngờ rằng nước cờ này giúp Kim Phụng thực hiện chuỗi thí quân giành thắng lợi đẹp mắt, bắt đầu với 24.Bxe6, mở đường cho xe trắng bắt tốt b7.

Sau khi thí tượng, Kim Phụng tiếp tục thí xe để loại bỏ quân bảo vệ tốt b7. Đen không còn cách nào khác là chấp nhận đòn thí.

Lúc này xe trắng đã có thể xuống b7, trong khi cả ba quân nặng của Đen đều nằm ở hàng 8. Dù đang thiệt một xe, nhưng Trắng kiểm soát hoàn toàn hàng 7, và doạ chiếu hết bằng hậu ở g7. Bảo Trâm không còn cách nào khác là phải đổi hậu lấy xe trắng. Kim Phụng đạt ưu thế thắng và kết thúc ván sau 42 nước cờ.

Kim Phụng sinh năm 1993 ở Thừa Thiên Huế, nhưng đang đầu quân cho đội Bắc Giang. Cô là Nữ đại kiện tướng (WGM), danh hiệu chỉ sau Kiện tướng quốc tế (IM) và Đại kiện tướng (GM). Kim Phụng chỉ cần kiếm thêm một chuẩn nữa để được phong IM. Cô từng đứng đầu nội dung nữ ở bảng mở rộng của London Chess Classic 2017. Cũng trong năm đó, Kim Phụng vô địch châu Á.

 Theo vnexpress

CHI TIẾT

Misha Osipov thần đồng nhí người Nga

 

Misha Osipov, thần đồng nhí người Nga, đối thủ của Karpov được truyền hình trực tiếp trên TV khi mới 3 tuổi, được xếp hạng 1044 vào năm 2020.

Misha Osipov vs yuri avegbakh năm 2019

Bạn có thể nhớ Osipov từ trò chơi nhanh này , được phát trực tiếp trên truyền hình Nga hoặc video này . Misha Osipov vs Anatoly Karpov với Osipov chơi trắng kết thúc với tỷ số 0-1 với Karpov đưa ra đề nghị hòa, nhưng Osipov đã từ chối và cuối cùng thua giờ. Karpov sử dụng khai cuộc Nimzo-Indian Defense .

 Cậu ấy hiện 8 tuổi và được xếp hạng 1044 cổ điển, 1145 nhanh và 1013 chớp nhoáng vào năm 2020.

 

CHI TIẾT

Đại kiện tướng cờ vua tuổi 100

Yuri Averbakh thành Đại kiện tướng đầu tiên sống đến năm 100 tuổi, sau sinh nhật hôm 8/2.

Làng cờ thế giới đồng loạt chúc mừng sinh nhật lần thứ 100 của Averbakh hôm 8/2. Ông là Đại kiện tướng sống lâu nhất lịch sử, vượt qua Andor Lilienthal - người qua đời năm 2010 ba ngày sau sinh nhật lần thứ 99. Hiện Averbakh vẫn khỏe mạnh về cả trí và lực, dù mắc Covid-19 tháng 6/2021.

Yuri Averbakh trong một ván đấu năm 2017. Ảnh: Chess.com.

"Liên đoàn cờ vua Nga đã đề nghị tài trợ cho tôi một tháng ở trung tâm hồi sức, sau khi tôi xuất viện", ông nói với Chess.com hôm 8/2. "Lúc này tôi vẫn khỏe. Không may là những năm gần đây thị lực và thính lực của tôi giảm nhiều, nên không thể làm việc cùng máy tính được nữa. Thỉnh thoảng tôi gặp các đồng nghiệp để chia sẻ những ý tưởng mới. Đôi khi tôi cũng nghiên cứu các tàn cuộc. Tôi biết rằng trong thời đại máy tính hiện nay, những nghiên cứu của tôi không còn giá trị thực tiễn. Nhưng công việc này giúp cho đầu óc của tôi nhạy bén".

Averbakh sinh ngày 8/2/1922 tại thành phố Kaluga, cách Moscow 180km về hướng tây nam. Elo hiện tại của ông là 2.445, dù đã hàng chục năm qua ông không thi đấu ván nào tính Elo. Ông được phong Đại kiện tướng năm 1952, với Elo cao nhất sự nghiệp là 2.550. Ông từng vào giải Thách đấu (Candidates) năm 1953, và vô địch Liên Xô năm 1954. Averbakh cũng nhiều lần đại diện cho Nga dự Olympiad cờ vua, bên cạnh Mark Taimanov, Viktor Korchnoi hay Tigran Petrosian.

Điểm nổi bật trong lối chơi của ông là tàn cuộc, và đây cũng là chủ đề chính để ông viết nhiều cuốn sách sau này. Sau khi giải nghệ ở tuổi 40, ông tập trung viết báo và huấn luyện kỳ thủ. Averbakh cũng làm chủ tịch Liên đoàn cờ vua Nga giai đoạn 1973-1978. Ông còn làm Tổng trọng tài của ba trận chung kết cờ vua thế giới: Anatoly Karpov - Garry Kasparov năm 1984, Kasparov - Nigel Short 1993 và Kasparov - Vladimir Kramnik 2000.

Một nước cờ hay của Averbakh (Trắng) trong ván đấu năm 1947. Đây là nước duy nhất giúp Trắng có ưu thế thắng.

 

CHI TIẾT

Con người ở đâu trên bàn cờ?

 

TTCT - Trước thềm trận đấu tranh ngôi vô địch cờ vua với Magnus Carlsen hồi tháng trước, Ian Nepomniachtchi tự tin tuyên bố sẽ lật đổ được vua cờ nhờ vào sự hỗ trợ của siêu máy tính Zhores - được xem là một trong những phần mềm chơi cờ mạnh nhất thế giới.

 Magnus Carlsen là kỳ thủ hiếm hoi trên thế giới giữ được chất riêng trong thời đại siêu máy tính thống trị. Ảnh: Chess.com

Kỳ thủ người Nga không có gì phải ngượng ngùng trong cuộc thách đấu vua cờ người Na Uy, vì đã từ lâu làng cờ chấp nhận một sự thật rằng môn thể thao trí tuệ này ngày nay hầu như bị chi phối hoàn toàn bởi máy móc.

 Một thời phân cao thấp

Hơn 20 năm trước, tất cả các kỳ thủ đều cảm thấy tự ái khi nghe nhận xét đó. Cuộc chiến giữa con người và máy tính trong môn cờ vua có lịch sử ít ra đã nửa thế kỷ. Bắt đầu từ năm 1956, khi chiếc máy tính khổng lồ (chiếm không gian bằng cả một căn phòng) mang tên Maniac được giới thiệu và lần đầu đánh bại được con người. Suốt 40 năm sau đó, các phần mềm chơi cờ liên tục được cải tiến và khái niệm “siêu máy tính” dần ra đời. Mac Hack VI, Cray Blitz rồi Deep Thought lần lượt được giới thiệu, từng bước chinh phục trí tuệ con người trong cuộc so tài giữa người và máy trên bàn cờ.

Đến năm 1997, chiếc máy tính Deep Blue của IBM, to ngang một chiếc tủ lạnh, đạt tới cột mốc quyết định khi đánh bại vua cờ thời điểm đó là Garry Kasparov. Kỳ thủ người Nga khi đó đã giữ ngôi vị số 1 làng cờ vua hơn 10 năm trời, được xem như “tường thành cuối cùng” của con người trong cuộc chiến chống lại máy tính. Ông không cam tâm nhận thua ngay lập tức, Kasparov đổ thừa IBM đã gây nhiều bất lợi cho ông.

6 năm sau, đến phiên máy tính Deep Junior quyết đấu với Kasparov trong trận cờ trị giá triệu USD. Mỗi bên thắng một ván và hòa ba ván, trước khi Kasparov “cầu hòa” ván cuối cùng và được chấp thuận. Nhưng cũng kể từ đó, phe con người đã lép vế hoàn toàn. Mọi cuộc so tài giữa người và máy đều kết thúc với phần thắng dành cho những chiếc máy tính. Đến khoảng cuối thập niên 2000, tất cả đều đã nhất trí máy tính vượt xa con người trong cờ vua.

Ở Top Chess Engine Championship - giải đấu dành cho các siêu máy tính đánh cờ, hầu như toàn bộ máy tính tham dự đều có elo trên 3000. Trong khi đó, elo của vua cờ Carlsen chưa đến 2900. Kỳ thủ mạnh nhất thế giới trong 10 năm trở lại đây thậm chí không đủ tư cách tham dự giải.

Máy tính hoàn toàn đánh bại con người trên bàn cờ là chuyện hiển nhiên. Nhưng mọi chuyện không dừng lại ở đó. Sự ưu việt của các siêu máy tính ngày nay chi phối hầu như toàn bộ những cuộc so tài cờ vua đỉnh cao. Các kỳ thủ nhanh chóng nhận ra rằng sẽ hiệu quả hơn nhiều nếu họ tận dụng sự hỗ trợ của máy móc với khả năng xây dựng chiến thuật có chiều sâu, cũng như sở hữu tốc độ tính toán, ước đoán thế cục hoàn toàn vượt xa trí óc con người. Tất cả chỉ gói gọn trong một chiếc máy tính xách tay.

Không chỉ tập luyện cùng máy tính, các kỳ thủ ngày nay còn lên kế hoạch phân tích chiến thuật của đối phương dựa trên sự giúp đỡ của máy tính, và gần như học thuộc những nước đi tối ưu.

Chính vì lẽ đó, khoảng cách giữa chính các cầu thủ người cũng ngày càng sít sao. Ở trận cờ tranh ngôi vô địch năm 2018, Carlsen và kỳ thủ người Mỹ Fabio Caruana đã hòa nhau toàn bộ 12 ván đấu. Trận chung kết chỉ được phân thắng bại khi bước vào loạt tie-break với luật thi đấu cờ nhanh và Carlsen đánh bại Caruana 3 ván.

Nỗ lực thoát khỏi phận 
“con chốt”

Siêu máy tính chiếm lĩnh bàn cờ đã trở thành xu thế thời đại. Các kỳ thủ sống dựa trên khả năng tư duy của máy tính và trong khoảng vài mươi nước đi đầu tiên, một trận cờ hầu như là màn so tài giữa các siêu máy. Người ta tin rằng trong trận đấu giữa những kỳ thủ hàng đầu, ít nhất 30 nước đi đầu tiên thực chất là tái diễn lại cuộc so tài giữa hai phần mềm máy tính.

Khi mọi thứ được đẩy lên mức tối ưu, việc các trận đấu hòa xảy ra ngày càng nhiều là điều dễ hiểu. Người ta bắt đầu lo rằng trên bàn cờ ngày nay, con người rốt cuộc cũng sẽ trở thành “quân chốt” cho máy tính.

Trong cuộc chiến cố gắng chứng tỏ bản ngã của con người trên bàn cờ, Carlsen vẫn là cái tên đáng được nhắc đến nhất. Tháng 12 rồi, vua cờ lần thứ 5 liên tiếp giành chiến thắng ở trận cờ tranh ngôi vô địch thế giới khi đánh bại Nepomniachtchi cùng công cụ máy tính Zhores mà kỳ thủ người Nga rất đỗi tự hào. Carlsen thậm chí đã giành đến 4 ván thắng trước Nepomniachtchi mà không cần bước vào loạt tie-break. Chiến thắng thuyết phục của Carlsen được ca ngợi như một chiến thắng giàu yếu tố con người.

“Magnus có thể tự hào nói rằng anh ấy có lẽ là kỳ thủ hàng đầu làm việc ít nhất với máy tính, cũng như ít chịu ảnh hưởng nhất từ máy tính hiện nay - HLV của Carlsen, ông Peter Heine Nielsen cho biết - Anh ấy muốn tin tưởng vào khả năng suy nghĩ của chính mình, sự tiếp xúc giữa người và người”.

Tất nhiên, Carlsen vẫn làm việc thường xuyên với máy tính. Các kỳ thủ hàng đầu thế giới đều dành hàng tháng trời bên chiếc máy tính để chuẩn bị cho những giải đấu quan trọng. Nhưng Carlsen cũng sở hữu khả năng tư duy sáng tạo đến nỗi những nước đi tốt nhất của anh đôi lúc về lý thuyết lại không phải là một nước đi tốt. Bằng những nước đi vượt ngoài khuôn khổ như vậy, Carlsen có thể dẫn dắt cuộc đấu vào con đường mờ mịt hơn, nơi đối thủ của anh có thể bị lạc trên bàn cờ.

“Người ta nói rằng cờ vua là một khu rừng sâu thẳm đầy gai nhọn và rắn độc. Magnus đưa đối thủ của mình vào khu rừng đó” - Danny Rensch, giám đốc của Chess.com, nói.

Và trong khu rừng đó, đối thủ của Carlsen cùng chiếc siêu máy tính của anh ta đã không lường được những biến số. Carlsen không đánh bại máy tính, mà anh - bằng những nước đi “nhân bản” của mình - đã đánh bại tổ hợp giữa người và máy, để nỗ lực chứng tỏ rằng đây vẫn là bàn cờ của con người!■

Kỳ thủ Lê Quang Liêm: Khác biệt ở phần cứng Thực tế là trên thế giới hiện nay đang thịnh những phần mềm phục vụ cho việc tập luyện, nghiên cứu cờ vua. Cơ bản là giống nhau, nhưng phần mềm dành cho kỳ thủ chuyên nghiệp hàng đầu sẽ khác một chút so với phần mềm dành cho người bình thường. Theo nhận định của cá nhân tôi, sự khác biệt chủ yếu nằm ở phần cứng chứ không phải phần mềm. Ví dụ trường hợp của tôi, khi phải dùng chiếc laptop bình thường để chạy phần mềm phân tích cờ thì mất khoảng 10 phút mới ra kết quả. Trong khi đó, nếu tôi dùng máy tính để bàn chuyên dụng có cấu hình mạnh thì chỉ mất 1 - 2 phút. Vấn đề chỉ là vậy, phần cứng mạnh hay yếu thì sẽ cho ra kết quả tương ứng thời gian ngắn hay dài. Theo tôi biết thì những kỳ thủ hàng đầu thế giới hiện đang sử dụng những chiếc máy trị giá vài chục ngàn USD. Trong thời đại mà siêu máy tính đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cờ vua, các kỳ thủ cũng phải nhờ phần mềm để phân tích cờ, vốn hỗ trợ rất nhiều những nước đi khả dĩ nhất và ghi nhớ chúng. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể nhớ hết và chuẩn bị được hết. Chính điều đó đã giữ lại nét riêng cho các kỳ thủ. Như trận đấu giữa Magnus Carlsen và Ian Nepomniachtchi, biết đối thủ chuẩn bị tốt nên Carlsen cố tình chọn biến ít thông dụng để thoát khỏi “bài” chuẩn bị sẵn. Từ đó, anh đưa trận đấu vào thế trận buộc hai kỳ thủ phải tự tư duy. Và đó là lúc bản lĩnh và “nội lực” cất tiếng nói quyết định giúp Carlsen giành chiến thắng. Đối với một người bình thường thì họ sẽ nhờ máy tính chuẩn bị trước khoảng 10 nước cờ. Những kỳ thủ mạnh thường chỉ 20 nước, nhưng với những kỳ thủ top 10 thế giới thì tôi nghĩ họ chuẩn bị trước khoảng 30 - 40 nước. Theo tuoitre.vn

CHI TIẾT

Lê Quang Liêm thi đấu cờ vua cùng HSSV FPT Edu

 Lê Quang Liêm và các Đại kiện tướng quốc tế Trần Tuấn Minh, Nguyễn Văn Huy, Cao Sang sẽ cùng giao lưu và thi đấu cờ vua với học sinh, sinh viên FPT Edu trong khuôn khổ vòng chung kết FPT Edu Khai xuân kỳ hội, vào ngày 6/3 tới đây.

FPT Edu Khai xuân kỳ hội 2022 là giải thi đấu cờ vua do FPT Edu phối hợp cùng Liên đoàn Cờ Việt Nam tổ chức, dành cho HSSV, cựu HSSV và phụ huynh HSSV FPT Edu toàn quốc.

Chung kết thi đấu trao giải diễn ra vào ngày 5/3. 238 kỳ thủ, lứa tuổi từ 10 đến 50+ sẽ tham gia thi đấu. Đây là một điều thú vị bởi ít có giải cờ vua nào quy tụ số lượng kỳ thủ đông đảo từ nhiều địa phương, ở nhiều lứa tuổi.

4 Đại kiện tướng quốc tế thi đấu giao lưu cùng kỳ thủ FPT Edu.

Với đặc thù tổ chức trong giai đoạn dịch bệnh phức tạp, giải lựa chọn hình thức thi đấu online. Các kỳ thủ sẽ tham gia thi đấu trên trang lichess.org theo thể thức hệ Thụy Sĩ Swiss. Thời gian cho mỗi ván đấu của mỗi kỳ thủ là 7 phút và tổng ván đấu mỗi bảng là 7 ván.

Để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong từng ván đấu trực tuyến, các kỳ thủ được yêu cầu đảm bảo một số tiêu chí về không gian và điều kiện thi đấu. Đội ngũ trọng tài của BTC cũng theo dõi sát quá trình thi đấu của các kỳ thủ thông qua phương tiện trực tuyến.

Trong khuôn khổ vòng chung kết giải đấu, ngày 6/3, các kỳ thủ xuất sắc nhất có cơ hội giao lưu và thi đấu với 4 Đại kiện tướng quốc tế: Lê Quang Liêm, Trần Tuấn Minh, Nguyễn Văn Huy, Cao Sang. Lê Quang Liêm - kỳ thủ số 1 Việt Nam sẽ đánh trực tuyến từ Mỹ với các kỳ thủ không chuyên của FPT Edu.

Ngoài trải nghiệm thi đấu, giao lưu cùng các Đại kiện tướng quốc tế, kỳ thủ tham dự FPT Edu Khai xuân kỳ hội 2022 còn có cơ hội giành nhiều giải thưởng với tổng giá trị lên tới hơn 130 triệu đồng.

 Theo dân trí

CHI TIẾT

Trung tâm cờ quốc tế

 

CHI TIẾT

FIDE ra hàng loạt phán quyết trước việc Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine

 

Liên đoàn cờ vua thế giới (FIDE) vừa đưa ra hàng loạt phán quyết trước việc Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine.

FIDE vừa tiến hành họp bất thường và đưa ra một số quyết định khẩn cấp trước việc Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine. Theo đó FIDE sẽ rút các sự kiện cờ vua tổ chức ở Nga và Belarus trước tình hình quân sự hiện nay. Vì thế 2 sự kiện quan trọng dự kiến diễn ra tại Nga trong năm 2022 là Olympiad cờ vua và Đại hội FIDE sẽ dời sang địa điểm khác (hiện chưa xác định).

Olympiad cờ vua 2022 sẽ không tổ chức ở Nga

Từ kêu gọi của Ủy ban Olympic quốc tế (IOC), FIDE cũng quyết định không treo quốc kỳ Nga, Belarus và không sử dụng quốc ca 2 nước này ở các sự kiện FIDE, thay vào đó là cờ Liên đoàn cờ vua. FIDE cũng xem xét ngừng các hợp đồng tài trợ của các công ty Nga và Belarus…

Chủ tịch FIDE ông Arkady Dvorkovich trong lần đến Việt Nam năm 2019

Đương kim chủ tịch FIDE ông Arkady Dvorkovich là người Nga, từng làm Phó thủ tướng Nga giai đoạn 2012 - 2018. Nga hiện sở hữu nhiều kỳ thủ mạnh, trong đó có Ian Nepomniachtchi hiện xếp hạng 5 thế giới, Grischuk (hạng 10 thế giới).

Nguồn: thanhnien.vn

 

CHI TIẾT

Vua cờ Carlsen thắng giải Airthings Masters

Hạ Ian Nepomniachtchi áp đảo 2,5-0,5 ở chung kết sáng 27/2, Magnus Carlsen lần thứ tám đoạt giải thuộc Champions Chess Tour.

Sau ngày chung kết đầu tiên hôm 26/2 hoà cả bốn ván, Carlsen và Nepomniachtchi phân định thắng bại ở ngày thi quyết định rạng sáng nay 27/2, giờ Hà Nội. Carlsen cầm quân đen, có cơ hội lớn ở ván đầu tiên nhưng không tận dụng được, phải chiếu bất biến cầm hoà.

Đến ván tiếp theo, Carlsen vươn lên dẫn sau khi đối thủ mắc sai lầm khó hiểu. Nepomniachtchi dường như tính toán nhầm với nước thí mã, khiến anh mất trắng quân. Sai lầm này khiến nhiều người nhớ lại những nước cờ khó hiểu khiến Nepomniachtchi thua liên tiếp Carlsen ở chung kết cờ vua thế giới cuối năm 2021.

Thế cờ sau 24.g3. Nepomniachtchi còn tới hơn 10 phút, nhưng anh chỉ nghĩ gần một phút trước khi đi 24...Rxd8 để đuổi hậu.

Thế cờ sau 25.gxf4. Sau khi tốt trấng g3 bắt mã đen f4, nó có thể bắt luôn hậu g5. Khi đó Trắng lợi hẳn quân mã.

Nepomniachtchi không còn gì để mất, nên nhập thành xa để tấn công thành của Carlsen. Nhưng Vua cờ Na Uy không cần nhập thành mà tấn công vua của đối thủ. Anh thắng nhanh sau 30 nước cờ, để kết thúc trận chung kết sớm một ván đấu.

"Tôi khởi đầu giải này không tốt, nhưng càng vào sâu càng đánh hay hơn", Carlsen nói. "Như vậy là vừa đủ để thắng giải. Nepomniachtchi đã chơi giải này rất tốt, nhưng cậu ấy không đạt phong độ cao nhất hôm nay".

Đây là danh hiệu thứ chín của Carlsen trong 16 giải đã qua của Champions Chess Tour - hệ thống siêu giải cờ nhanh online do chính anh khởi xướng. Kỳ thủ giàu thành tích thứ hai ở Tour là Wesley So với ba danh hiệu.

Carlsen thi đấu online từ Oslo, Na Uy. Ảnh: chụp màn hình

Carlsen vô địch dù chỉ đứng thứ hai ở vòng ngoài. Anh vào tứ kết và hạ kỳ thủ số một Việt Nam Lê Quang Liêm 2,5-1,5. Đến bán kết, Carlsen thắng áp đảo Vladislav Artemiev 2,5-0,5. Thắng trận chung kết, Carlsen được thưởng thêm 25.000 USD, nâng tổng tiền thưởng của anh tại Airthings Masters lên 32.250 USD. Còn Nepomniachtchi nhận 22.250 USD.

Airthings Masters là chặng đầu tiên thuộc hệ thống giải có quỹ thưởng 1,6 triệu USD Champions Chess Tour 2022. Chặng này gồm 16 kỳ thủ là Magnus Carlsen (Na Uy), Đinh Lập Nhân (Trung Quốc), Ian Nepomniachtchi (Nga), Levon Aronian (Mỹ), Anish Giri (Hà Lan), Shakhriyar Mamedyarov (Azerbaijan), Jan-Krzysztof Duda (Ba Lan), Andrey Esipenko (Nga), Lê Quang Liêm (Việt Nam), Vladislav Artemiev (Nga), Vincent Keymer (Đức), Nodirbek Abdusattorov (Uzbekistan), Hans Niemann (Mỹ), Rameshbabu Praggnanandhaa (Ấn Độ), Eric Hansen (Canada) và Alexandra Kosteniuk (Nga). Các kỳ thủ đấu vòng tròn một lượt, với ba điểm cho ván thắng, hoà một điểm và thua không được điểm. Tám kỳ thủ điểm cao sẽ vào tứ kết đấu loại trực tiếp.

Theo Xuân Bình - Vnexpress

CHI TIẾT

Kỳ thủ 17 tuổi vô địch cờ chớp quốc gia

Kỳ thủ Trần Đăng Minh Quang lần đầu vô địch quốc gia nội dung cờ chớp chiều 27/2, đứng trên Đại kiện tướng Nguyễn Ngọc Trường Sơn.

Minh Quang thắng sáu, hoà hai và chỉ thua một ván ở cờ chớp, kiếm 7 điểm. Trong đó cậu thắng ba Đại kiện tướng gồm Nguyễn Đức Hoà, Trần Tuấn Minh và Trường Sơn, chỉ thua Đặng Hoàng Sơn.

Kỳ thủ Trần Đăng Minh Quang. Ảnh: Xuân Bình

Sau chín ván, có bốn kỳ thủ được 7 điểm gồm Minh Quang, Cao Sang, Hoàng Sơn và Trường Sơn. Kỳ thủ 17 tuổi người Hà Nội đứng đầu, Cao Sang đoạt HC bạc còn Hoàng Sơn nhận HC Đồng. Kỳ thủ số hai Việt Nam Trường Sơn chỉ đứng thứ tư.

Minh Quang thành kỳ thủ trẻ nhất về nhất một nội dung tại giải quốc gia, kể từ khi Nguyễn Anh Khôi vô địch cờ tiêu chuẩn năm 2016 ở tuổi 14. Năm 2017, Minh Quang từng đoạt 6 huy chương ở cả 6 nội dung tại U14 châu Á, cá nhân và đồng đội. Trong đó, cậu giành HC vàng cờ chớp cá nhân. Minh Quang đang học lớp 11 trường THPT Yên Hoà, Cầu Giấy, Hà Nội.

Nội dung cờ chớp nữ cũng có bất ngờ, khi Nữ đại kiện tướng Nguyễn Thị Mai Hưng vô địch với 7,5 điểm. Kỳ thủ Bắc Giang đoạt 7,5 điểm, trong đó có ván thắng một Nữ đại kiện tướng khác Võ Thị Kim Phụng. Kỳ thủ 21 tuổi Nguyễn Hồng Anh nhận HC bạc, còn số một Việt Nam Phạm Lê Thảo Nguyên về ba. Trước đó, Thảo Nguyên và chồng Trường Sơn cùng vô địch cờ nhanh hôm 26/2.

Nữ đại kiện tướng Nguyễn Thị Mai Hưng. Ảnh: Xuân Bình

Đây là chức vô địch cờ chớp quốc gia đầu tiên của Mai Hưng, nhưng không phải danh hiệu quốc gia đầu tiên. Kỳ thủ 28 tuổi này từng vô địch cờ tiêu chuẩn năm 2011 và 2013. Cô là thành viên lâu năm của đội tuyển, từng đoạt HC vàng SEA Games 2011, hay vô địch U20 châu Á năm 2013.

Từ ngày mai 28/2, giải cờ vua quốc gia bước vào nội dung quan trọng nhất: cờ tiêu chuẩn. Các kỳ thủ đấu chín ván hệ Thuỵ Sĩ, đến sáng 5/3, rồi trao thưởng cùng ngày.

Theo Xuân Bình - Vnexpress

CHI TIẾT